Życie w przyszłej gospodarce o obiegu zamkniętym

Życie w przyszłej gospodarce o obiegu zamkniętym

Czwartek, 31 marca 2016 — Ilu z nas frustruje fakt, że kupowane rzeczy są tak nietrwałe, a jeśli się zepsują, nie da się ich naprawić? Wyobraźmy sobie świat, w którym cykl życia suszarek do włosów czy drukarek jest znacznie dłuższy i w którym – gdy te urządzenia przestaną działać – zamiast wyrzucać, można je łatwo i tanio naprawić. To właśnie ta idea leży u podstaw nowego sposobu projektowania i wytwarzania produktów codziennego użytku, który może przynieść znaczne korzyści konsumentom, firmom i środowisku.

Ten nowy sposób myślenia jest określany mianem gospodarki o obiegu zamkniętym, oznaczającym, że przedmioty projektuje się i wytwarza tak, aby można z nich było jak najdłużej używać, aby dało się je łatwo naprawiać i aby po wycofaniu z użytku można je było skutecznie poddać recyklingowi lub utylizować. 

Szacuje się, że przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym mogłoby przynieść przedsiębiorstwom europejskim roczne oszczędności rzędu 600 mld EUR oraz pomóc w obniżeniu łącznej rocznej emisji gazów cieplarnianych o 2–4%. Aby okazać wsparcie dla tej koncepcji i zachęcić firmy do wprowadzania zmian, Komisja Europejska przedstawiła w grudniu 2015 r. plan działania określający sposoby osiągnięcia takich rezultatów.

Jak więc funkcjonuje gospodarka o obiegu zamkniętym? Przeanalizujmy konkretny przykład — co roku na całym świecie wytwarza się ponad 40 mln ton odpadów ze zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, czyli z komputerów, telewizorów, lodówek i telefonów komórkowych. W UE w 2005 r. wygenerowano około 9 mln ton takich odpadów, przy czym ich ilość ma do 2020 r. wzrosnąć do 12 mln ton. Dziś stanowi to problem, który trzeba rozwiązać, natomiast w gospodarce o obiegu zamkniętym będzie to oznaczać wartą wykorzystania możliwość.

Fairphone, przedsiębiorstwo społeczne z siedzibą w Amsterdamie, wytwarza ekologiczne smartfony. Do chwili obecnej sprzedano 60 tys. urządzeń tej marki, przy czym do końca roku 2016 firma zamierza zwiększyć ten wynik do 150 tys. sztuk.

Miquel Ballester, kierownik ds. produkcji i innowacji, wyjaśnia filozofię leżącą u podstaw działalności firmy.

„Wykorzystujemy model komercyjny, aby wywrzeć wpływ na społeczeństwo i środowisko. Robimy to, co inne przedsiębiorstwa propagujące zrównoważony rozwój, ale od wewnątrz systemu. Pokazujemy, jak można wytwarzać różne produkty inaczej i mamy nadzieję zainspirować w ten sposób całą branżę”.

Filozofią tą objęte są wszystkie działania firmy, od wydobycia (czyli rezygnacji ze stosowania w produkcji tzw. „krwawych minerałów”, to znaczy surowców pochodzących z regionów ogarniętych konfliktami zbrojnymi i wykorzystywanych do finansowania uzbrojenia), poprzez projektowanie i produkcję, po cykl życia telefonów.

W fazie projektowania ustalane są surowe standardy trwałości. Nieodłącznym elementem projektu jest na przykład ochronna pokrywa tylna, aby w przypadku upuszczenia telefon nie uległ zniszczeniu. Szczególną wagę przywiązuje się do uproszczenia wszelkich napraw koniecznych do wydłużenia czasu eksploatacji produktu. Komponenty można łatwo wyjmować i wymieniać, a części zamienne kupować w sklepie internetowym firmy. Zapewniono też otwarty dostęp do instrukcji naprawczych.

Gospodarka o obiegu zamkniętym może też pomóc w zmniejszeniu emisji dwutlenku węgla w UE. W Belgii sama tylko firma Nnof (Nearly New Office Facilities), które przekształca stare meble w nowe produkty (tzw. upcykling), zdołała ograniczyć emisję CO2 o 322 773 kg.

Anne Lenaerts, szefowa jednej z jednostek biznesowych tej firmy, odpowiedzialna też za kwestie komunikacji korporacyjnej, wyjaśnia, jak to jest możliwe:

„Na początku każdego zadania robimy inwentaryzację tego, co klient już posiada, oraz jego potrzeb. Możliwe jest, że klient potrzebuje mniejszych biurek i mniej szafek. Potem porównujemy te dwie listy”.

I wtedy modyfikuje się istniejące meble, aby spełnić nowe wymagania.

Na etapie projektowania firma dba o to, aby meble były trwałe i aby w razie potrzeby można je było łatwo naprawiać, demontować i poddawać recyklingowi. Produkty, które to przedsiębiorstwo wytwarza, są bardziej ekologiczne i tańsze niż artykuły wytwarzane w sposób tradycyjny.

Gospodarka o obiegu zamkniętym mogłaby zapewnić przedsiębiorstwom z UE oszczędności rzędu 600 mld EUR, co stanowi równowartość 8% ich rocznych obrotów. Oczywiste jest, że rozwiązania ekologiczne się opłacają. To nic nowego dla niemieckiej firmy rodzinnej VAUDE produkującej funkcjonalne i innowacyjne produkty do turystyki górskiej i rowerowej, która zorganizowała sieć recyklingu już w 1994 r.

Wyroby firmy Vaude są od samego początku projektowane tak, aby można je było później naprawiać i poddawać recyklingowi. Dbając o maksymalną trwałość i ekologiczność swoich produktów, firma ta dostarcza klientom jasne instrukcje ich konserwacji i pielęgnacji.

W swojej centrali w Obereisenbach firma Vaude prowadzi dział kompleksowej obsługi klientów i napraw. Obecnie firma stara się udostępnić odbiorcom 30 najważniejszych instrukcji naprawy. Artykuły, których nie da się już naprawić, ale które są jeszcze nadal użyteczne, są przekazywane w formie darowizny organizacji FairWertung zrzeszającej różne organizacje non-profit.

Antje von Dewitz, dyrektor generalny firmy VAUDE, wyjaśnia:

„Pozycjonujemy się jasno na rynku jako marka całkowicie ekologiczna. Wdrażamy to założenie wszędzie — w rozwoju produktów, a także w logistyce i w dziale kadr. Koszty takiego podejścia są ogromne. Ale jesteśmy przekonani, że na dłuższą metę ma to sens i jest warte zachodu”.

Paolo Falcioni, dyrektor generalny Europejskiego Stowarzyszenia Producentów AGD reprezentującego wytwórców dużych elektrycznych artykułów AGD, uważa, że producenci, którzy chcą zdobyć przewagę nad konkurencją na obecnym rynku europejskim, muszą myśleć i działać ekologicznie. „Dziś wytwarzanie, używanie i wyrzucanie już nie wchodzi w grę. To się skończyło” — stwierdził Paolo Falcioni. „Teraz musimy zrozumieć, gdzie i w jakim stopniu sektor dużych elektrycznych artykułów AGD może usprawnić obieg produkowanych towarów” — dodał.

Paolo Falcioni wyjaśnił na przykład, że w fazie projektowania producenci decydują, czy użyć surowców pierwotnych (materiałów, które nie były wcześniej wykorzystywane ani konsumowane) czy też wtórnych (czyli takich, które były już wcześniej wykorzystywane i można ich użyć ponownie), w zależności od rodzaju urządzenia AGD i tego, czy konsumenci będą chcieli zaakceptować takie ponowne użycie. W przypadku stali do wytwarzania nowych produktów wykorzystuje się co najmniej 20% materiału pochodzącego z odzysku. W niektórych przypadkach udział ten wzrasta do 100%.

Plan działania Komisji Europejskiej pomaga wspierać rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym na każdym etapie tego procesu: od projektowania i produkcji wyrobów, poprzez ich wykorzystywanie przez konsumenta i ewentualną naprawę, po sposób ich traktowania po wycofaniu z użytku — można je wykorzystać ponownie jako materiały przydatne do wytworzenia nowych produktów, a jeśli to niemożliwe, należy je potraktować jako materiały odpadowe.

To zaledwie początek, gdyż na nadchodzące miesiące zaplanowano serię inicjatyw, które mają pomóc firmom i konsumentom w przejściu na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Kwestie tego rodzaju gospodarki znajdą się na przykład w programie zbliżającego się Zielonego Tygodnia — największej europejskiej dorocznej konferencji poświęconej ochronie środowiska, która odbędzie się w dniach od 30 maja do 3 czerwca. Ta unijna inicjatywa będzie poświęcona tematyce „Inwestowania w bardziej ekologiczną przyszłość” i ma pomóc w znalezieniu odpowiedzi na pytanie, jak zapewnić w Europie inteligentny, zrównoważony rozwój zapobiegający wykluczeniu społecznemu. Więcej informacji na temat Zielonego Tygodnia można znaleźć online pod adresem http://ec.europa.eu/environment/greenweek/index_en.html.

Koncepcje gospodarki o obiegu zamkniętym stosuje już w swoich procesach produkcyjnych wiele firm, oczekuje się przy tym, że ich liczba w przyszłości wzrośnie. To nowe podejście z pewnością niesie za sobą wiele korzyści dla konsumentów, pomoże jednak także w tworzeniu nowych miejsc pracy i usług, stymulując rozwój gospodarki w całej Europie.  

Nnof Unilever
Nnof Spadel
Fairphone construction
Fairphone model
VAUDE 4
VAUDE 3
VAUDE 2
VAUDE 1

Published with Prezly