Leven in de kringloopeconomie van morgen

Leven in de kringloopeconomie van morgen

Woensdag 30 maart 2016 — Frustreert het u ook zo dat de dingen die u koopt geen lange levensduur hebben of dat ze niet kunnen worden gerepareerd als ze stuk gaan? Stelt u zich eens een wereld voor waarin de levensduur van uw föhn of printer veel langer is en waarin u ze eenvoudig en goedkoop kunt laten repareren in plaats van dat u ze moet weggooien als ze het niet meer doen. Dat is het idee achter een nieuwe methode om producten voor dagelijks gebruik te ontwerpen en produceren. Dit zou grote voordelen kunnen bieden voor consumenten, bedrijven en het milieu.

We noemen dit ook wel de kringloopeconomie. Het is een nieuwe manier van denken waarbij producten zo worden ontworpen en geproduceerd dat ze zo lang mogelijk kunnen worden gebruikt, eenvoudig kunnen worden gerepareerd en aan het einde van hun levensduur effectief kunnen worden gerecycled of verwijderd. 

Een overgang naar de kringloopeconomie leidt naar schatting tot een jaarlijkse besparing van 600 miljard EUR voor bedrijven in de EU. Daarnaast kan het bijdragen aan een reductie van de jaarlijkse emissie van broeikasgassen van 2 tot 4%. Om uiting te geven aan haar steun hiervoor heeft de Europese Commissie in december 2015 een actieplan gepresenteerd waarin uiteen wordt gezet hoe dit kan worden bereikt, met als uiteindelijke doel bedrijven te motiveren om hun aanpak te wijzigen.

Hoe werkt de kringloopeconomie nu eigenlijk? Laten we naar een concreet voorbeeld kijken: jaarlijks wordt er wereldwijd ruim 40 miljoen ton elektrisch en elektronisch afval geproduceerd, afkomstig uit apparaten zoals computers, televisies, koelkasten en mobiele telefoons. In de EU werd in 2005 ongeveer 9 miljoen ton geproduceerd. Er wordt verwacht dat dit tegen 2020 stijgt tot meer dan 12 miljoen. Dit probleem moet nu worden aangepakt, maar de kringloopeconomie bied mogelijkheden

Fairphone, een sociale onderneming die is gevestigd in Amsterdam, produceert een duurzame smartphone. Er zijn nu al 60 000 Fairphones verkocht, maar het bedrijf streeft naar een verkoopstijging tot 150 000 tegen het einde van 2016.

Miquel Ballester, productie- en innovatiemanager, legt uit wat de filosofie achter het bedrijf is.

„Wij gaan uit van een commercieel model voor sociale en ecologische invloed. Wij doen hetzelfde als andere organisaties die pleiten voor duurzaamheid, maar wij doen het vanuit het systeem. Wij laten zien hoe je dingen anders kunt doen en hopen daarmee ook de industrie te inspireren.”

Die filosofie strekt zich uit van activiteiten zoals delfstoffenwinning (er worden alleen conflictvrije mineralen gebruikt) via het ontwerp en de productie, tot aan de levenscyclus van de telefoon.

In de ontwerpfase worden strenge duurzaamheidsnormen vastgesteld. De beschermende achterkant maakt bijvoorbeeld integraal deel uit van het ontwerp, zodat de telefoon niet beschadigd kan raken wanneer hij valt. Er wordt speciale aandacht besteed aan vereenvoudiging van de vereiste reparaties om de levensduur van het product te verlengen. De onderdelen kunnen eenvoudig worden verwijderd en vervangen. Reserveonderdelen kunnen worden gekocht in de online winkel van het bedrijf en er zijn open-source reparatiehandleidingen beschikbaar.

In de kringloopeconomie is het mogelijk om de koolstofemissie van de EU te reduceren. Het Belgisch bedrijf Nnof (Nearly New Office Facilities) vormt oud meubilair om (upcyclet) tot iets nieuws, bijgedragen aan een reductie van de CO₂-emissie met 322 773 kg.

Anne Lenaerts, business unit manager en hoofd bedrijfscommunicatie, legt uit hoe dit in zijn werk gaat:

„Aan het begin van elke opdracht maken wij een inventaris van waar de klant over beschikt en wat de behoeften zijn. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de klant kleinere bureaus of minder kluisjes wil. Wij zorgen dan dat het op elkaar aansluit.”

Het bestaande meubilair wordt dan omgevormd om aan de nieuwe vereisten te voldoen.

Het bedrijf zorgt er tijdens de ontwerpfase voor dat het meubilair een lange levensduur heeft en, waar nodig, gemakkelijk kan worden gerepareerd, uit elkaar gehaald en gerecycled. De producten van het bedrijf zijn milieuvriendelijk en goedkoper dan traditioneel geproduceerde artikelen.

De kringloopeconomie kan leiden tot een besparing van 600 miljard EUR voor bedrijven in de EU, een bedrag dat overeenkomt met 8% van de jaarlijkse omzet. Het is wel duidelijk dat het de moeite loont om duurzaam te zijn. Dit is niets nieuws voor het Duitse familiebedrijf VAUDE, een producent van functionele en innovatieve producten voor de berg- en fietssport. Het bedrijf heeft een recyclingnetwerk tot stand gebracht dat al weer dateert van 1994.

De producten worden van meet af aan zodanig ontworpen dat ze later kunnen worden gerepareerd of gerecycled. Om te zorgen dat de producten zo slijtagebestendig en duurzaam mogelijk zijn, geeft het bedrijf heldere onderhouds- en productverzorgingsinstructies aan klanten.

VAUDE heeft op haar hoofdkantoor te Obereisenbach ook een uitgebreide klantenservice en reparatieafdeling. Momenteel is het bedrijf bezig om de 30 belangrijkste reparatie-instructies voor iedereen beschikbaar te maken. Artikelen die niet kunnen worden gerepareerd, maar die nog steeds bruikbaar zijn, worden gedoneerd aan FairWertung, een overkoepelende organisatie van non-profitorganisaties.

Antje von Dewitz, CEO van VAUDE, legt uit:

„Wij zetten onszelf duidelijk en uitvoerig in de markt als duurzaam merk. Wij voeren dit overal door, zowel bij productontwikkeling als bij logistiek en human resources. De kosten die daarmee gepaard gaan zijn enorm. Maar wij zijn ervan overtuigd dat het zinvol is en op de lange termijn de moeite waard.”

Paolo Falcioni, directeur-generaal van het Europees Comité van fabrikanten van huishoudapparaten, dat producenten van witgoed (grote elektrische huishoudproducten) vertegenwoordigt, vindt dat producenten duurzaam moeten denken en handelen als zij op de huidige Europese markt concurrerend willen zijn. „Vandaag de dag kunnen we niet langer zomaar iets maken, gebruiken en wegwerpen. Dat is verleden tijd”, aldus Falcioni. Hij voegt eraan toe: „We moeten nu meer inzicht zien te krijgen in op welke vlakken en in welke mate de witgoedsector de kringloop van goederen kan verbeteren.”

Hij legt uit dat producenten bijvoorbeeld tijdens de ontwerpfase bepalen of ze primaire grondstoffen (materialen die nog niet eerder zijn gebruikt of geconsumeerd) of secundaire grondstoffen (materialen die al zijn gebruikt en in potentie kunnen worden hergebruikt) gaan gebruiken. Deze vraag hangt af van het soort apparaat en of de consument bereid is hergebruik te accepteren. In het geval van staal wordt ten minste 20% van gerecycled staal gebruikt voor de productie van nieuwe producten. In sommige gevallen loopt dit cijfer op tot 100%.

Het actieplan van de Europese Commissie draagt bij aan de ontwikkeling van de kringloopeconomie tijdens elke stap van het proces: vanaf het ontwerp en de productie van een product, via het gebruik door een consument en de eventuele reparatie, tot en met hoe het product aan het einde van de levensduur wordt verwijderd: in de vorm van materialen die kunnen worden hergebruikt voor nieuwe producten of, indien dit niet mogelijk is, in de vorm van afval.

Dit is nog maar het begin, aangezien de komende maanden een aantal initiatieven staat gepland om bedrijven en consumenten in de richting van de kringloopeconomie te bewegen. Zo staat de kringloopeconomie ook op de agenda van de aanstaande Groene Week, het grootste jaarlijkse evenement van Europa op het gebied van milieubeleid, dat plaats zal vinden van 30 mei tot en met 3 juni. Dit EU-brede initiatief is gericht op het thema „Investeren in een groenere toekomst” en zou aldus moeten bijdragen aan het formuleren van een antwoord op hoe we in Europa moeten komen tot slimme, duurzame en inclusieve groei. Als u de Groene Week wilt volgen, bezoek dan de website: http://ec.europa.eu/environment/greenweek/index_en.html

Veel bedrijven passen al door de kringloopeconomie geïnspireerde ideeën toe binnen hun productieprocessen. De verwachting is dat het aantal bedrijven in de toekomst alleen maar zal toenemen. Deze nieuwe benadering brengt in ieder geval allerlei voordelen met zich mee voor de consument, maar draagt daarnaast ook bij aan het creëren van nieuwe banen en diensten, en bevordering van onze economieën in Europa.  

Nnof Spadel
VAUDE 1
VAUDE 4
Fairphone model
Fairphone construction
VAUDE 3
Nnof Unilever
VAUDE 2