Gospodarka o obiegu zamkniętym — pobudzanie inwestycji w Europie

Gospodarka o obiegu zamkniętym — pobudzanie inwestycji w Europie

Czwartek, 31 marca 2016 — Wspieranie zrównoważonego rozwoju w UE wymaga bardziej inteligentnego i zrównoważonego wykorzystywania posiadanych zasobów. Ten nowy sposób myślenia cechuję gospodarkę o obiegu zamkniętym – czyli taki model rozwoju, w którym produkty projektuje się i wytwarza tak, aby można ich było jak najdłużej używać, aby dało się je łatwo naprawiać i aby po wycofaniu z użytku można je było skutecznie poddać recyklingowi lub utylizować.

Gospodarka o obiegu zamkniętym niesie za sobą wiele korzyści. Pomaga w tworzeniu nowych miejsc pracy i usług oraz w promowaniu innowacyjnych technologii, które mogą ułatwić firmom europejskim uzyskanie przewagi nad konkurencją. Gospodarka taka jest dobra dla środowiska, gdyż umożliwia efektywniejsze wykorzystywanie zasobów i zmniejszenie ilości odpadów. Zapewnia też korzyści konsumentom, którzy mogą liczyć na trwalsze i bardziej innowacyjne produkty.

Przejście na model gospodarki o obiegu zamkniętym nie jest jednak procesem łatwym i wymaga fundamentalnych zmian w sposobie projektowania, wytwarzania, wykorzystywania i utylizacji używanych przez nas produktów. UE stara się wspierać przechodzenie na ten rodzaj gospodarki poprzez oferowanie różnych możliwości finansowania. Możliwości te stworzono, aby promować innowacyjność, wspierać projekty, w ramach których podejmowane są określone inicjatywy na rzecz ochrony środowiska i klimatu, stymulować działania w poszczególnych regionach Europy oraz pomagać MŚP.

Inwestowanie w rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym ma dla Komisji Europejskiej charakter priorytetowy — to kluczowy sektor ujęty w planie inwestycyjnym dla Europy ogłoszonym pod koniec 2014 r. Plan ten ma usunąć przeszkody na drodze do inwestycji, zapewnić wgląd w projekty inwestycyjne i umożliwić udzielanie pomocy technicznej w ich realizacji, a także zapewnić efektywniejsze wykorzystywanie nowych i istniejących źródeł finansowania. Ta kluczowa inicjatywa może pomóc w utworzeniu w nadchodzących latach 1–1,3 mln nowych miejsc pracy.

Podstawę planu inwestycyjnego stanowi powołany ostatnio Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych (EFIS), z którego mają być finansowane projekty o wyższym profilu ryzyka. Ma on pomóc w zapewnieniu maksymalnie korzystnego wpływu wydatków publicznych oraz w odblokowaniu inwestycji prywatnych. Ogólnym celem tego funduszu jest zmobilizowanie w Europie w ciągu trzech lat inwestycji w kwocie co najmniej 315 mld EUR, przy czym szacuje się, że do końca roku 2015 zainwestowano już około 50 mld EUR.

Fundusz ten, który utworzono w ścisłej współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI), łączy publiczne i prywatne środki finansowania. Może udzielać pomocy na realizację niewielkich projektów z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym oraz wspierać innowacyjne projekty, na realizację których brakuje środków finansowych. Spośród 42 projektów, które do tej pory zaakceptował EBI, 6 dotyczy ochrony środowiska i efektywnej gospodarki zasobami.

Jako największy na świecie pożyczkodawca udzielający kredytów na działania dotyczące ochrony środowiska, EBI może także dostarczać środki finansowe bezpośrednio na realizację inicjatyw z dziedziny gospodarki o obiegu zamkniętym. W ciągu ostatniego dziesięciolecia bank ten współfinansował już projekty z tego zakresu o wartości około 15 mld EUR. Służby doradcze banku przeprowadziły ostatnio badania na temat roli finansów we wspieraniu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Istnieje wyraźna potrzeba, aby promotorzy tej koncepcji uwzględniali w swoich projektach elementy takiej gospodarki.

Z uwagi na to, że projekty z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym są często związane z inwestycjami w innowacyjne technologie oraz z nowymi modelami biznesowymi, które mogą być podatne na większe ryzyka, EBI coraz częściej korzysta z instrumentów umożliwiających dzielenie ryzyka, takich jak inicjatywa InnovFin — unijne źródło środków finansowania dla innowatorów. Inicjatywa ta oferuje usługi finansowania i doradztwa dla innowacyjnych firm. W jej ramach planuje się udostępnić do 2020 r. ponad 24 mld EUR z przeznaczeniem na finansowanie dłużne i kapitałowe.

Łącząc te środki z funduszem inwestycyjnym, EBI może pomóc bankom i innym instytucjom finansowym we wspieraniu programu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. EBI zajmuje się nie tylko dostarczaniem środków finansowania, ale także doradztwem finansowym i technicznym oraz przekazywaniem wiedzy specjalistycznej niezbędnej do przekształcania pomysłów w projekty. Do tego właśnie celu służy powołane niedawno Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (ECDI), które oferuje firmom pomoc techniczną w przechodzeniu na gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Kolejnym ważnym źródłem środków finansowania na realizację projektów z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym jest Horyzont 2020, unijny program badawczy na lata 2014–2020. Plan prac na lata 2016-2017 przewidzianych w ramach tego programu po raz pierwszy zawiera rozdział pt. „Przemysł w roku 2020 w gospodarce o obiegu zamkniętym”, a pula środków finansowych przewidzianych na ten cel przekracza 650 mln EUR. Zgłoszenia do udziału w działaniach zaplanowanych na ten rok będą przyjmowane do końca marca, jednak już wkrótce opublikowane zostanie zaproszenie do składania wniosków na rok 2017. 

Ta nowa inicjatywa stanowi uzupełnienie szerszej puli środków finansowych udostępnianych już przez program Horyzont 2020 na wspieranie innowacji z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym, w obszarach takich jak ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami, zapewnienie dostępu do żywności oraz zrównoważone rolnictwo i biotechnologia.

Projekty z dziedziny gospodarki o obiegu zamkniętym mogą być także współfinansowane ze środków programu LIFE, unijnego mechanizmu finansowania działań z zakresu ochrony środowiska i klimatu. Łączny budżet tego programu na lata 2014–2020 wynosi 3,4 mld EUR, a zaproszenia do składania wniosków o przyznanie środków finansowania na ten rok zostaną opublikowane w maju.

Program skupia się na dwóch podstawowych elementach gospodarki o obiegu zamkniętym: efektywnej gospodarce zasobami i odpadach. Oprócz przyznawania dotacji na realizację konkretnych projektów, program ten wspiera zwiększanie kompetencji, wymianę informacji i najlepszych praktyk oraz podnoszenie poziomu świadomości.

W minionych latach wsparcie z tego programu pomogło zwiększyć efektywność gospodarowania zasobami w procesach produkcyjnych, a także zachęcać do tworzenia produktów z uwzględnieniem zasad projektowania ekologicznego, rzutujących na wszystkie fazy cyklu życia tych artykułów. Do końca 2015 r. ze środków tego programu przeznaczono 504 mln EUR na realizację 661 projektów związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym. Z tego 202 projekty dotyczyły ponownego wykorzystania materiałów odpadowych, 304 recyklingu, a 126 ograniczenia ilości odpadów.

 

Program LIFE — przykłady projektów dofinansowanych na terenie UE


Włoska gmina Ferrara opracowała swój projekt LOWaste, aby zmniejszyć ilość odpadów miejskich i oszczędzać zasoby naturalne poprzez stworzenie lokalnego rynku na materiały z recyklingu. Przez niemal trzy lata (od września 2011 r. do czerwca 2014 r.) gmina zdołała zmniejszyć ilość odpadów bezpośrednich o około 11 400 ton rocznie, a emisję CO2 nawet o 3000 ton rocznie.

Głównym osiągnięciem projektu, który w ramach łącznego budżetu w kwocie 1 109 000 EUR otrzymał z programu LIFE dofinansowanie w wysokości 554 500 EUR, było zainspirowanie do utworzenia lokalnej zielonej okolicy w oparciu o zasady gospodarki o obiegu zamkniętym. Inicjatywa ta doprowadziła do współpracy zakładów gospodarki odpadami, niewielkich platform zajmujących się ponownym wykorzystywaniem i recyklingiem, artystów oraz MŚP, skutkując opracowaniem i wytwarzaniem artykułów z materiałów z odzysku.

W Austrii niewielki instytut badawczy Ressourcen Management Agentur zajął się problemem zagospodarowania milionów ton odpadów z budownictwa generowanych w tym kraju każdego roku. Placówka ta poświęciła trzy lata (od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r.) na realizację projektu EnBa, opracowując w jego ramach metody zrównoważonego wykorzystania odpadów budowlanych przy współudziale firm zajmujących się gospodarką odpadami oraz budowlanych i rozbiórkowych, a także władz. Na realizację projektu instytut dysponował budżetem w wysokości 709 945 EUR, z czego 354 973 EUR pochodziło ze środków programu LIFE.

Prace instytutu przyczyniły się do znacznego zmniejszenia strumieni odpadów. Działania te wbudowano ponadto w austriacki pięcioletni plan gospodarki odpadami i wykorzystano do sformułowania w kraju nowej prawnej definicji zniesienia statusu odpadu. W obu tych przypadkach oparto się na koncepcjach projektu EnBa zakładających wymóg oceny substancji niebezpiecznych i opracowania planu unieszkodliwiania odpadów jeszcze przed rozbiórką.

 

 

Środki finansowania przeznaczone na realizację projektów z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym są udostępniane za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, których celem jest zmniejszenie różnic gospodarczo-społecznych między regionami Europy oraz promowanie wzrostu gospodarczego. Na wdrożenie celów Komisji w zakresie gospodarki odpadami przeznaczono około 5,5 mld EUR, a projekty z dziedziny gospodarki o obiegu zamkniętym mogą wnieść rzeczywisty wkład w ten proces, tak więc realizatorzy tych projektów mogą liczyć na uzyskanie środków z powyższej puli.

W celu finansowania projektów z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym można także wykorzystywać unijny program na rzecz konkurencyjności dużych, małych i średnich przedsiębiorstw (COSME). Choć program ten nie jest nastawiony konkretnie na finansowanie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, ma udzielać szeroko rozumianego wsparcia MŚP, co obejmuje ułatwianie dostępu do środków finansowania w różnych fazach rozwoju firmy. Budżet programu COSME na lata 2014–2020 wynosi 2,3 mld EUR i oczekuje się, że jego instrument gwarancji kredytowych — który udziela instytucjom finansowym gwarancji i kontrgwarancji, aby mogły udzielać kredytów małym firmom — pomoże 220-330 tys. takich firm w zdobyciu środków na łączną kwotę 14–21 mld EUR.

Wymienione fundusze i programy zapewniają konkretne wsparcie firmom pracującym nad inicjatywami powiązanymi z gospodarką o obiegu zamkniętym, pozwalając im inwestować oraz opracowywać często innowacyjne produkty i usługi. W przyszłości należy się spodziewać udostępnienia jeszcze większej puli środków finansowania, na przykład poprzez nową wspólną inicjatywę Komisji Europejskiej, EBI i banków krajowych, która jest obecnie poddawana ocenie.

W popularyzacji gospodarki o obiegu zamkniętym i jej ogromnego potencjału pomogą też inne inicjatywy zaplanowane na nadchodzące miesiące. Gospodarka o obiegu zamkniętym będzie głównym tematem programu zbliżającego się Zielonego Tygodnia, największej corocznej europejskiej konferencji poświęconej ochronie środowiska, która odbędzie się w dniach od 30 maja do 3 czerwca. W ramach tego wydarzenia codziennie będą się odbywać różne przedsięwzięcia prowadzone online i na żywo. Ta unijna inicjatywa będzie poświęcona tematyce „Inwestowania w bardziej ekologiczną przyszłość” i ma pomóc w znalezieniu odpowiedzi na pytanie, jak zapewnić w Europie inteligentny, zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. Więcej informacji na temat Zielonego Tygodnia można znaleźć online pod adresem http://ec.europa.eu/environment/greenweek/index_en.html.

Przechodzenie na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie jest proste i będzie wymagać w nadchodzących latach niezawodnego dostępu do zrównoważonych środków finansowania. UE stara się wesprzeć i maksymalnie przyspieszyć ten proces oraz zapewnić jego jak największą płynność. Konieczność tej zmiany wynika z potrzeby ochrony środowiska, ale nie tylko — przejście na nowy styl gospodarowania stanowi także okazję do przekształcenia naszych gospodarek i do zapewnienia Europie nowych bodźców do zdobycia trwałej przewagi nad konkurencją.

© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa

Skontaktuj się z nami

Antonella Bassi

Media Relations Manager

ICF Mostra

Published with Prezly