De kringloopeconomie: investeringen stimuleren in Europa

De kringloopeconomie: investeringen stimuleren in Europa

Woensdag 30 maart 2016 — Als we vandaag de dag duurzame groei in de EU willen stimuleren, moeten we onze bronnen op een slimmere en duurzamere manier inzetten. Er is een nieuwe manier van denken, de zogenaamde kringloopeconomie. Dit houdt in dat producten zo worden ontworpen en geproduceerd dat ze zo lang mogelijk kunnen worden gebruikt en aan het einde van hun levensduur effectief kunnen worden gerecycled of verwijderd.

Een kringloopeconomie brengt tal van voordelen met zich mee: het scheppen van nieuwe banen en diensten en de bevordering van nieuwe innovatieve technologieën, die de Europese bedrijven wat extra concurrentievoordeel kunnen geven. Het is goed voor het milieu omdat de hulpbronnen efficiënter worden gebruikt en de hoeveelheid afval wordt teruggebracht. Ook biedt het voordelen voor de consument, aan wie duurzamere en innovatievere producten worden geboden.

Het traject op weg naar een „kringloopmaatschappij” is echter alles behalve eenvoudig. Er zijn fundamentele veranderingen vereist in de manier waarop we de door ons gebruikte goederen ontwerpen, produceren, consumeren en verwijderen. De EU probeert deze overgang te ondersteunen door een scala aan financieringsmogelijkheden te bieden. Deze zijn bedoeld ter bevordering van innovatie, ter ondersteuning van projecten in het kader waarvan specifieke milieu- en klimaatacties worden onderzocht, ter onderbouwing van activiteiten in de Europese regio´s en ter ondersteuning van mkb-bedrijven.

Investeren in de ontwikkeling van de kringloopeconomie heeft hoge prioriteit voor de Europese Commissie en is dan ook aangewezen als belangrijke sector in het investeringsplan voor Europa, dat eind 2014 is gelanceerd. Het plan is erop gericht belemmeringen voor investeringen weg te nemen, te zorgen voor zichtbaarheid van investeringsprojecten en voor de technische ondersteuning ervan, en om efficiënter gebruik te maken van nieuwe en bestaande financiële middelen. Dit belangrijke initiatief kan de komende jaren voor 1 tot 1,3 miljoen nieuwe banen kunnen zorgen.

De kern van het investeringsplan is het recent geïntroduceerde Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), dat projecten met een hoger risicoprofiel financiert, om zodoende het effect van de overheidsuitgaven te optimaliseren en private investeringen aan te boren. Dit fonds heeft de algemene doelstelling om in een tijdsbestek van drie jaar ten minste 315 miljard EUR aan investeringen te mobiliseren in Europa. Eind 2015 was er naar schatting al ongeveer 50 miljard EUR aan investeringen aangetrokken.

In het fonds, dat is opgezet in nauwe samenwerking met de Europese Investeringsbank (EIB), wordt publieke en private financiering bijeengebracht. Het fonds kan steun bieden aan kleinschalige kringloopeconomieprojecten en aan innovatieve projecten die financiering nodig hebben. Van de 42 projecten die de EIB toe nu toe heeft goedgekeurd, hebben er zes betrekking op het milieu en hulpbronnenefficiëntie.

Als ´s werelds grootste kredietgever op het gebied van klimaatactie kan de EIB ook direct financiering bieden aan kringloopeconomie-initiatieven. De afgelopen tien jaar heeft de EIB al kringloopeconomieprojecten ter waarde van 15 miljard EUR gecofinancierd. De adviesdiensten van de bank hebben onlangs een onderzoek uitgevoerd naar de rol van financiering bij de ondersteuning van de overgang naar een kringloopeconomie. Hierbij wordt gewezen op het belang dat projectontwikkelaars in hun projecten kringloopelementen opnemen.

Gelet op het feit dat de kringloopeconomieprojecten vaak investeringen betreffen in innovatieve technologieën en nieuwe bedrijfsmodellen die blootgesteld kunnen zijn aan hogere risico´s, maakt de EIB steeds meer gebruik van instrumenten voor risicodeling, zoals „InnovFin: EU-financiering voor innovatieve ondernemingen”. Dit initiatief biedt financiering en adviesdiensten voor innovatieve ondernemingen. Het doel is om tot 2020 ruim 24 miljard EUR aan financiering met eigen en vreemd vermogen beschikbaar te maken.

Door dit te combineren met het investeringsfonds kan de EIB banken en overige financiële instellingen helpen de agenda van de kringloopeconomie te ondersteunen. De EIB biedt niet alleen financiering maar ook financieel en technisch advies en expertise om ideeën om te zetten in projecten. Dit kan bijvoorbeeld door middel van het recentelijk gevestigde Europese platform voor investeringsadvies (European Investment Advisory Hub – EIAH), dat technische ondersteuning biedt om ondernemingen te helpen een stap te zetten in de richting van de kringloopeconomie.

Een andere belangrijke financieringsbron voor kringloopeconomieprojecten is Horizon 2020, het EU-onderzoeksprogramma voor de periode 2014-2020. Het werkprogramma daarvan voor de jaren 2016-2017 bevat voor het eerst een specifiek onderdeel voor „Industrie 2020 en de kringloopeconomie” met een financiering van ruim 650 miljoen EUR. Uitnodigingen om deel te nemen aan de activiteiten van dit jaar worden in maart afgesloten. De oproep tot het indienen van voorstellen voor 2017 wordt echter binnenkort geopend. 

Het nieuwe initiatief is een aanvulling op de financiering in ruimere zin die al uit hoofde van Horizon 2020 beschikbaar wordt gemaakt ter ondersteuning van de innovatie in het kader van de kringloopeconomie op vlakken zoals milieu en hulpbronnenefficiëntie, voedselveiligheid en duurzame landbouw en biotechnologie.

Kringloopeconomieprojecten kunnen ook worden gecofinancierd door het LIFE-programma, het financieringsmechanisme van de EU voor milieu en klimaatactie. De algehele begroting ervan voor de periode 2014-2020 bedraagt 3,4 miljard EUR en de oproepen in verband met de financiering voor dit jaar worden in mei gepubliceerd.

Het programma is gericht op twee essentiële aspecten van de kringloopeconomie: hulpbronnenefficiëntie en afval. Naast subsidies voor specifieke projecten wordt ook steun geboden voor capaciteitsopbouw, informatie-uitwisseling, goede praktijken en bewustwording.

Met de jaren heeft deze steun bijgedragen aan verbetering van de hulpbronnenefficiëntie van productieprocessen, evenals aan bevordering van de ontwikkeling van artikelen op basis van eco-ontwerpbeginselen voor de gehele levensduur. Eind 2015 was er aldus 504 miljoen EUR bijgedragen aan 661 projecten die betrekking hadden op de kringloopeconomie. Hiervan betroffen 202 projecten afvalhergebruik, 304 recycling en 126 afvalvermindering.

 

Het LIFE-programma: een snapshot van binnen de EU gefinancierde projecten


De Italiaanse gemeente Ferrara heeft het project LOWaste opgezet ter vermindering van stedelijk afval en behoud van natuurlijke hulpbronnen door een lokale markt voor gerecyclede materialen op te zetten. Over een periode van bijna drie jaar (september 2011 tot en met juni 2014) is de gemeente er zo in geslaagd het directe afval terug te brengen met ongeveer 11 400 ton per jaar en de CO₂-emissie tot 3 000 ton per jaar.

De voornaamste verdienste van het project, dat financiering uit hoofde van LIFE heeft ontvangen ten bedrage van 554 500 EUR (op een totale begroting van 1 109 000 EUR), was dat het de inspiratie vormde tot het opzetten van een lokale groene wijk op basis van de beginselen van de kringloopeconomie. Hierdoor hebben afvalverwerkingsbedrijven, kleine platforms voor hergebruik en recycling, ambachtslieden en mkb-bedrijven de koppen bij elkaar gestoken om te kijken hoe ze artikelen uit teruggewonnen materialen kunnen ontwikkelen en produceren.

In Oostenrijk heeft het kleine onderzoeksinstituut Ressourcen Management Agentur een oplossing gevonden voor het probleem van de verwerking van miljoenen tonnen sloopafval die jaarlijks in het land worden gegenereerd. Met steun van LIFE ter waarde van 354 973 EUR (op een begroting van 709 945 EUR) heeft het instituut drie jaar gewerkt aan het EnBa-project (januari 2009 t/m december 2011). Daarbij werd in samenwerking met afvalverwerkings-, bouw- en sloopbedrijven en publieke autoriteiten een methode ontwikkeld voor duurzaam gebruik van bouwafval.

Door deze inspanningen zijn enerzijds de afvalstromen aanzienlijk teruggebracht. Anderzijds is de methode opgenomen in het vijfjarige Oostenrijkse afvalbeheerplan en de nieuwe wettelijke definitie van de eindfase van afval in het land. Beide bevatten nu het EnBa-concept met de verplichting tot het evalueren van gevaarlijke stoffen en het opstellen van een afvalbehandelingsplan voordat tot sloop kan worden overgegaan.

 

Financiering voor kringloopeconomieprojecten is beschikbaar via de Europese structuur- en investeringsfondsen, die erop gericht zijn de economische en sociale verschillen tussen de regio´s in Europa te verkleinen en groei te bevorderen. Er is ongeveer 5,5 miljoen EUR opzijgezet voor de uitvoering van de afvalbeheerdoelstellingen van de Commissie. Omdat kringloopeconomieprojecten een echte bijdrage kunnen leveren aan dit proces, is er in dit opzicht toegang tot deze financiering.

Het EU-programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en voor mkb-bedrijven (COSME) kan eveneens voor de financiering van de kringloopeconomie worden gebruikt. Al bevat COSME niet een specifiek onderdeel voor de kringloopeconomie, het biedt uiteenlopende steun aan mkb-bedrijven, onder andere door toegang te bieden tot financiering gedurende verschillende fasen van de ontwikkeling van een bedrijf. De garantiefaciliteit voor leningen biedt garanties en tegengaranties aan financiële instellingen, zodat deze leningen kunnen verstrekken aan kleine ondernemingen. Met een begroting van 2,3 miljard EUR tussen 2014 en 2020 komt de faciliteit naar verwachting ten goede aan 220 000 tot 330 000 bedrijven. In totaal is daar een bedrag mee gemoeid van 14 tot 21 miljard EUR.

Deze fondsen en programma´s bieden concrete ondersteuning aan bedrijven die werken aan initiatieven die verband houden met de kringloopeconomie. Daardoor kunnen deze bedrijven investeren in hun vaak innovatieve producten en diensten, en deze ontwikkelen. In de toekomst komt er zelfs nog meer financiering beschikbaar, zoals aan de hand van een nieuw gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie, de EIB en nationale banken, dat momenteel wordt beoordeeld.

De komende maanden moeten ook andere initiatieven bijdragen aan de bewustwording over de kringloopeconomie en het enorme potentieel daarvan. De kringloopeconomie staat bijvoorbeeld ook op de agenda van de aanstaande Groene Week, het grootste jaarlijkse evenement van Europa, dat is gericht op milieubeleid. De Groene Week vindt plaats van 30 mei t/m 3 juni. Op elk van deze dagen staan zowel online als live activiteiten gepland. Dit EU-brede initiatief is gericht op het thema „Investeren in een groenere toekomst” en zou aldus moeten bijdragen aan het formuleren van een antwoord op hoe we in Europa moeten komen tot slimme, duurzame en inclusieve groei. Als u de Groene Week wilt volgen, bezoek dan de website: http://ec.europa.eu/environment/greenweek/index_en.html

De overgang naar een kringloopeconomie is verre van eenvoudig en vereist voor de komende jaren betrouwbare toegang tot duurzame financiering. De EU draagt bij aan de ondersteuning van deze overgang, zodat deze zo soepel en snel mogelijk kan verlopen. De overgang is niet alleen noodzakelijk vanuit milieuoogpunt, maar biedt ook een kans om onze economieën om te vormen en nieuwe en duurzame concurrentievoordelen voor Europa te genereren.

© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa
© RMA (Ressourcen Management Agentur) - EnBa

Contacteer ons

Antonella Bassi

Media Relations Manager

ICF Mostra

Published with Prezly